AML Srbija

Anti Money Laundering

Osnovni pojmovi

Šta je pranje novca?

Pranje novca je proces prikrivanja nezakonitog porekla novca ili imovine stečenih kriminalom. U slučajevima kada je imovinska korist stečena izvršenjem krivičnog dela, kriminalac ili organizovana kriminalna grupa, traže način da koriste stečeni novac ili imovinu tako da svojim aktivnostima ne privlače pažnju nadležnih organa. Stoga vrše čitav niz transakcija sa krajnjim ciljem da se navedeni novac ili imovina prikažu kao zakonito stečeni. Novac u ovom procesu često menja svoj oblik i prebacuje sa jednog na drugo mesto.

Šta je finansiranje terorizma?

Finansiranje terorizma je prikupljanje i distribucija sredstava sa namerom da se iskoriste za vršenje terorističkih akata kao i za finansiranje aktivnosti terorističkih organizacija ili individualnih terorista.

Finansiranje terorizma se sastoji od nekoliko faza koje karakterišu različiti učesnici i različiti mehanizmi, a svaki od njih može biti ranjiv na različite instrumente otkrivanja i sprečavanja.

Početna faza je faza prikupljanja ili akumulacije sredstava iz više različitih izvora i na više različitih načina. Sredstva mogu poticati iz zakonitog poslovanja kompanija koje su povezane pa čak i vođene od strane terorističkih organizacija ili pojedinaca. S druge strane, sredstva mogu poticati od krivičnih dela kao što su trgovina drogom, otmice, iznude, prevare itd.

Jednom prikupljena, ova sredstva se smeštaju i čuvaju opet na veliki broj različitih načina uključujući račune kod banaka otvorenim od strane tzv. «izolatora» ili posrednika, pojedinaca ili kompanija (straw men, middle men front companies).

Sledeća faza finansiranja terorizma je prenos ovih sredstava ćelijama terorističkih organizacija ili pojedincima radi njihovog operativnog korišćenja. Obaveštajni rad je pokazao da su međunarodni elektronski transferi između banaka ili remitenata novca kao što su Western Union ili Moneygram često korišćeni mehanizmi za prenos ovih sredstava. Korišćenje dobrotvornih organizacija je pogodno ne samo za prenos novca već i oružja, zaliha pa čak i ljudstva terorističkim grupama koje operišu u ratnim zonama i državama zahvaćenim pobunama i bezakonjem.

Poslednja faza, koja je i konačni dokaz kriminalne prirode ovih sredstava je njihova upotreba, nabavka oružja i eksploziva, obezbeđivanje skrovišta i medicinske nege, finansiranje kampova za obuku, objavljivanje propagandnog materijala, kupovina kompjutera i telekomunikacione opreme ili plaćanje političke podrške i utočišta u za to pogodnim državama.

Zašto je identifikacija klijenta potrebna i kako se vrši?

Poznavanje klijenta i njegovog poslovanja je jedna od osnovnih pretpostavki uspešne borbe protiv pranja novca. Postojanje klijenata koji nisu poznati banci ili drugom obvezniku predstavlja veoma visok rizik od pranja novca. Iz ovih razloga se bankama i drugim finansijskim institucijama zakonima zabranjuje otvaranje računa, uspostavljanje drugih oblika poslovne saradnje, kao i vršenje transakcija ukoliko nije utvrđen identitet klijenta.

Prijavljivanje sumnjivih transakcija

Suštinski i merljiv rezultat koji se želi postići razvijanjem sistema za otkrivanje i sprečavanje pranja novca u privatnom sektoru tj. u bankama, drugim finansijskim organizacijama i drugim obveznicima je kvalitetno i efikasno otkrivanje lica i transakcija za koje se sumnja da su vezi sa pranjem novca i njihovo prijavljivanje finansijsko - obaveštajnoj službi.

Čuvanje podataka o klijentima i transakcijama

Svi podaci koji koji se u toku identifikacije i praćenja poslovanja kljenata kod obveznika moraju se čuvati u periodu određenom zakonom kako bi ti podaci bili dostupni nadležnim organima radi otkrivanja krivičnih dela pranja novca i finansiranja terorizma. Rok za čuvanje tih podataka u Srbiji je 10 godina, i to od dana prestanka poslovnog odnosa sa klijentom ili izvršenja transakcije.

Kako se novac pere?

Pranje novca je proces koji se može podeliti u tri osnovne faze, s tim što treba imati u vidu da je ova podela na faze ipak teorijskog karaktera, te da se u praksi one katkada preklapaju ili neke od njih pak izostaju.

Prva faza je prekidanje direktne veze između novca i nezakonite aktivnosti kojom je stečen i naziva se fazom «ulaganja». U fazi ulaganja, nezakonito stečen novac se uvodi u legalne finansijske tokove.

Druga faza je faza «raslojavanja» ili faza «prikrivanja». Nakon što je gotovina na neki način ušla u legalni finansijski sistem, naredni korak u procesu pranja novca je raslojavanje koje se ostvaruje prebacivanjem novca sa računa na račune širom sveta.

Treća faza, faza «integracije» je poslednja faza u ovom procesu i nakon koje se «prljav» novac javlja kao novac koji potiče od zakonom dozvoljene delatnosti. Popularan metod interacije «prljavog» novca u legalne finansijske tokove je kupovina nekretnina kao što su poslovne zgrade, skladišta ili stanovi.

Ko su obveznici?

Obveznici su lica van javnog sektora koji primenjuju radnje i mere za sprečavanje i otkrivanje pranja novca i finansiranja terorizma. Nesagledive su posledice po reputaciju pojedinih subjekata u privatnom sektoru ako rade sa kriminalcima ali i po finansijski sistem i društvo u celini ako se te pojave ne suzbijaju na efikasan način.

Ko su stvarni vlasnici?

Utvrđivanje identiteta klijenta vrlo često nije dovoljno da bi se znalo ko u stvari koristi usluge koje se nude u finansijskom sistemu. Identifikacija jednog privrednog društva kao pravnog lica ne nudi odgovor na pitanje koje fizičko lice u stvarnosti uživa ili snosi ekonomske posledice poslovnih aktivnosti tog privrednog društva. Drugim rečima, ako se ne zna ko stoji iza pravnih ili čak fizičkih lica, ko u njihovo ime donosi stvarne odluke u poslovnom svetu, ne može se govoriti o efikasnom sprečavanju pranja novca ili finansiranja terorizma.

Prijavljivanje gotovinskih transakcija

Prijavljivanje gotovinskih transakcija finansijsko - obaveštajnoj službi je preventivna mera čiji je glavni cilj sprečavanje ulaska prljavog novca u legalne finansijske tokove i pravovremeno otkrivanje od strane finansijske obaveštajne službe takvih pokušaja. Na osnovu podataka koji se na ovaj način prikupe u finansijskoj obaveštajnoj službi i podataka iz drugih baza podataka koji su dostupni FOS i analize tih podataka «grade» se slučajevi u kojima postoji sumnja da su određena lica povezana sa pranjem novca, a koji se prosleđuju policiji, poreskoj policiji, carinskim organima, tužilaštvu ili drugim organima na dalju nadležnost.

Šta je finansijsko - obaveštajna služba?

Banke i druge finansijske institucije su najvažniji izvor informacija o pranju novca i drugim oblicima finansijskog kriminala. Prikupljanje i koordinisana razmena ovih informacija između nadležnih državnih organa se pokazuje kao krucijalni element u efikasnoj borbi protiv navedenih oblika kriminaliteta. Prepoznajući ovu činjenicu, mnoge države su obrazovale specijalizovane organe koji se bave navedenim poslovima i koje se nazivaju generičkim imenom finansijsko - obaveštajna služba (engleski: financial intelligence unit). Ovakve službe su pod ovim imenom prepoznate i u relevantnim međunarodnim konvencijama i drugim međunarodnim dokumentima.

Finansijsko - obaveštajna služba Republike Srbije je Uprava za sprečavanje pranja novca.

Šta je pranje novca?

Pranje novca je proces prikrivanja nezakonitog porekla novca ili imovine stečenih kriminalom. U slučajevima kada je imovinska korist stečena izvršenjem krivičnog dela, kriminalac ili organizovana kriminalna grupa, traže način da koriste stečeni novac ili imovinu tako da svojim aktivnostima ne privlače pažnju nadležnih organa. Stoga vrše čitav niz transakcija sa krajnjim ciljem da se navedeni novac ili imovina prikažu kao zakonito stečeni. Novac u ovom procesu često menja svoj oblik i prebacuje sa jednog na drugo mesto.

Kako se novac pere?

Pranje novca je proces koji se može podeliti u tri osnovne faze, s tim što treba imati u vidu da je ova podela na faze ipak teorijskog karaktera, te da se u praksi one katkada preklapaju ili neke od njih pak izostaju.

Prva faza je prekidanje direktne veze između novca i nezakonite aktivnosti kojom je stečen i naziva se fazom «ulaganja». U fazi ulaganja, nezakonito stečen novac se uvodi u legalne finansijske tokove.

Druga faza je faza «raslojavanja» ili faza «prikrivanja». Nakon što je gotovina na neki način ušla u legalni finansijski sistem, naredni korak u procesu pranja novca je raslojavanje koje se ostvaruje prebacivanjem novca sa računa na račune širom sveta.

Treća faza, faza «integracije» je poslednja faza u ovom procesu i nakon koje se «prljav» novac javlja kao novac koji potiče od zakonom dozvoljene delatnosti. Popularan metod interacije «prljavog» novca u legalne finansijske tokove je kupovina nekretnina kao što su poslovne zgrade, skladišta ili stanovi.

Šta je finansiranje terorizma?

Finansiranje terorizma je prikupljanje i distribucija sredstava sa namerom da se iskoriste za vršenje terorističkih akata kao i za finansiranje aktivnosti terorističkih organizacija ili individualnih terorista.

Finansiranje terorizma se sastoji od nekoliko faza koje karakterišu različiti učesnici i različiti mehanizmi, a svaki od njih može biti ranjiv na različite instrumente otkrivanja i sprečavanja.

Početna faza je faza prikupljanja ili akumulacije sredstava iz više različitih izvora i na više različitih načina. Sredstva mogu poticati iz zakonitog poslovanja kompanija koje su povezane pa čak i vođene od strane terorističkih organizacija ili pojedinaca. S druge strane, sredstva mogu poticati od krivičnih dela kao što su trgovina drogom, otmice, iznude, prevare itd.

Jednom prikupljena, ova sredstva se smeštaju i čuvaju opet na veliki broj različitih načina uključujući račune kod banaka otvorenim od strane tzv. «izolatora» ili posrednika, pojedinaca ili kompanija (straw men, middle men front companies).

Sledeća faza finansiranja terorizma je prenos ovih sredstava ćelijama terorističkih organizacija ili pojedincima radi njihovog operativnog korišćenja. Obaveštajni rad je pokazao da su međunarodni elektronski transferi između banaka ili remitenata novca kao što su Western Union ili Moneygram često korišćeni mehanizmi za prenos ovih sredstava. Korišćenje dobrotvornih organizacija je pogodno ne samo za prenos novca već i oružja, zaliha pa čak i ljudstva terorističkim grupama koje operišu u ratnim zonama i državama zahvaćenim pobunama i bezakonjem.

Poslednja faza, koja je i konačni dokaz kriminalne prirode ovih sredstava je njihova upotreba, nabavka oružja i eksploziva, obezbeđivanje skrovišta i medicinske nege, finansiranje kampova za obuku, objavljivanje propagandnog materijala, kupovina kompjutera i telekomunikacione opreme ili plaćanje političke podrške i utočišta u za to pogodnim državama.

Ko su obveznici?

Obveznici su lica van javnog sektora koji primenjuju radnje i mere za sprečavanje i otkrivanje pranja novca i finansiranja terorizma. Nesagledive su posledice po reputaciju pojedinih subjekata u privatnom sektoru ako rade sa kriminalcima ali i po finansijski sistem i društvo u celini ako se te pojave ne suzbijaju na efikasan način.

Zašto je identifikacija klijenta potrebna i kako se vrši?

Poznavanje klijenta i njegovog poslovanja je jedna od osnovnih pretpostavki uspešne borbe protiv pranja novca. Postojanje klijenata koji nisu poznati banci ili drugom obvezniku predstavlja veoma visok rizik od pranja novca. Iz ovih razloga se bankama i drugim finansijskim institucijama zakonima zabranjuje otvaranje računa, uspostavljanje drugih oblika poslovne saradnje, kao i vršenje transakcija ukoliko nije utvrđen identitet klijenta.

Ko su stvarni vlasnici?

Utvrđivanje identiteta klijenta vrlo često nije dovoljno da bi se znalo ko u stvari koristi usluge koje se nude u finansijskom sistemu. Identifikacija jednog privrednog društva kao pravnog lica ne nudi odgovor na pitanje koje fizičko lice u stvarnosti uživa ili snosi ekonomske posledice poslovnih aktivnosti tog privrednog društva. Drugim rečima, ako se ne zna ko stoji iza pravnih ili čak fizičkih lica, ko u njihovo ime donosi stvarne odluke u poslovnom svetu, ne može se govoriti o efikasnom sprečavanju pranja novca ili finansiranja terorizma.

Prijavljivanje sumnjivih transakcija

Suštinski i merljiv rezultat koji se želi postići razvijanjem sistema za otkrivanje i sprečavanje pranja novca u privatnom sektoru tj. u bankama, drugim finansijskim organizacijama i drugim obveznicima je kvalitetno i efikasno otkrivanje lica i transakcija za koje se sumnja da su vezi sa pranjem novca i njihovo prijavljivanje finansijsko - obaveštajnoj službi.

Prijavljivanje gotovinskih transakcija

Prijavljivanje gotovinskih transakcija finansijsko - obaveštajnoj službi je preventivna mera čiji je glavni cilj sprečavanje ulaska prljavog novca u legalne finansijske tokove i pravovremeno otkrivanje od strane finansijske obaveštajne službe takvih pokušaja. Na osnovu podataka koji se na ovaj način prikupe u finansijskoj obaveštajnoj službi i podataka iz drugih baza podataka koji su dostupni FOS i analize tih podataka «grade» se slučajevi u kojima postoji sumnja da su određena lica povezana sa pranjem novca, a koji se prosleđuju policiji, poreskoj policiji, carinskim organima, tužilaštvu ili drugim organima na dalju nadležnost.

Čuvanje podataka o klijentima i transakcijama

Svi podaci koji koji se u toku identifikacije i praćenja poslovanja kljenata kod obveznika moraju se čuvati u periodu određenom zakonom kako bi ti podaci bili dostupni nadležnim organima radi otkrivanja krivičnih dela pranja novca i finansiranja terorizma. Rok za čuvanje tih podataka u Srbiji je 10 godina, i to od dana prestanka poslovnog odnosa sa klijentom ili izvršenja transakcije.

Šta je finansijsko - obaveštajna služba?

Banke i druge finansijske institucije su najvažniji izvor informacija o pranju novca i drugim oblicima finansijskog kriminala. Prikupljanje i koordinisana razmena ovih informacija između nadležnih državnih organa se pokazuje kao krucijalni element u efikasnoj borbi protiv navedenih oblika kriminaliteta. Prepoznajući ovu činjenicu, mnoge države su obrazovale specijalizovane organe koji se bave navedenim poslovima i koje se nazivaju generičkim imenom finansijsko - obaveštajna služba (engleski: financial intelligence unit). Ovakve službe su pod ovim imenom prepoznate i u relevantnim međunarodnim konvencijama i drugim međunarodnim dokumentima.

Finansijsko - obaveštajna služba Republike Srbije je Uprava za sprečavanje pranja novca.

Usluge

AML Srbija obuke

Obuke, seminari
i vebinari
 

AML Srbija izrada internih akata

Izrada
internih akata


 
AML Srbija profilisanje klijenta, transakcija, svetska provera

Profilisanje klijenta,
transakcija, svetska
provera

AML Srbija interna revizija


Interna revizija